Programi i Aleanc�s Kosova e Re (AKR)

Prishtin�, 2007

P�rmbajtja

Parafjala

Kosova - shtet liberal-demokratik i qytetarit

Fundamentet liberal-demokratike t� AKR-s� Parimet baz� t� politik�s son�

- Vizioni

- Qytetari n� optik�n e AKR-s�

- Institucionet funksionale dhe demokratike n� optik�n e AKR-s�

- Kushtetuta e Kosov�s

- Krijimi i nj� gjyq�sori t� pavarur

- Dialogu i brendsh�m dhe kontrata shoq�rore

- T� drejtat e njeriut

Kosova dhe UE-ja

Ekonomia

- Burimet njer�zore

- AKR p�r ekonomi stabile t� menaxhuar mir�

- AKR p�r Industrin� dhe Tregtin�

- Buxheti dhe Taksat

- Marr�dh�niet ekonomike me jasht�

Bujq�sia

Energjetika

Ambienti

Siguria

Politika e jashtme

Arsimi

Teknologjia informative dhe komunikimi

Kultura dhe sporti

Rinia

Religjioni

Mediat dhe Shoq�ria Civile

Sh�ndet�sia

Politika sociale dhe familja

Agjenda jon� e reformave

Ne, Aleanca Kosova e Re, kryemotiv t� veprimtaris� son� kemi Shtetin e Pavarur dhe Sovran t� Kosov�s, t� p�rparuar, t� zhvilluar ekonomikisht dhe t� integruar n� strukturat euro-atlantike.

Nisur nga ideja dhe domosdoshm�ria p�r t� nd�rtuar nj� shtet funksional, n� sh�rbim t� plot� t� qytetarit, nj� shoq�ri me dinjitet, si dhe nga vullneti p�r t� rinuar energjit� krijuese t� popullit ton�, ne, nj� grup qytetar�sh me bindje liberal-demokrate, jemi bashkuar n� misionin p�r t� krijuar Aleanc�n Kosova e Re.

Duke qen� t� vet�dijsh�m se n� politik�n kosovare ka ngecje t� dhembshme dhe ngulfatje energjish, q� kan� gjeneruar, mes tjerash, n� nj� kriz� t� r�nd� sociale, ne bazuar n� dijen dhe aft�sit� krijuese t� popullit t� Kosov�s, synojm� t� �ojm� p�rpara aspiratat e qytetar�ve t� saj n� realizimin e Shtet�sis�, zhvillimit ekomomik dhe mir�qenies.

Spektri i partive politike n� Kosov� �sht� i st�rgjer� dhe k�tij vendi m� s� paku do t`i duhej nj� num�r kaq i madh partish. Megjithat�, edhe shtat� vjet pas luft�s, Kosova vazhdon t� jet� e keq-menaxhuar dhe e keq-qeverisur, ndon�se resurset e saja natyrore dhe njer�zore nuk i mungojn�.

Papun�sia dhe varf�ria e skajshme e popullit �sht� edhe nj� argument m� shum�, q� t� tregohet se Kosov�s i duhet m� shum� se kurr� nj� parti e re, e cila ka strategji p�r t� luftuar skamjen dhe prapambeturin q� kan� p�rfshir� vendin.

Themel t� s� v�rtet�s son� kemi kapitalin intelektual, patriotik dhe afarist, q� do t� gjeneroj� zhvillim dhe mir�qenie p�r t� gjith� qytetar�t e Kosov�s.

Synim yni i ve�ant� �sht� krijimi i infrastruktur�s ligjore dhe materiale q� mund�son integrim rajonal e m� gjer�.

Q�llim yni �sht� edhe kthimi n� Atdhe i afarist�ve tan�, q� veprimtarit� e veta i zhvillojn� jasht� vendit, t�rheqja e investimeve t� huaja si dhe krijimi i kushteve p�r kthimin sa m� t� shpejt� t� potencialit ton� shkencor e dituror.K�to jan� themelet kryesore mbi t� cilat do t� nd�rtojm� nj� t� ardhme m� t� mir� dhe mir�qenie p�r t� gjith�.

T� gjitha do t`i b�jm� realitet.

Populli i Kosov�s, q� ka flijuar aq shum� p�r Lirin� dhe p�rparimin e vet, meriton t`i sh�rbejm� dit� e nat�.

Ky �sht� nj� mision yni, m� i shenjti q� ka p�r q�llim Partia jon�.

Kosova - shtet liberal-demokratik i qytetarit

Shteti liberal-demokratik �sht� shtet i pjes�marrjes, sepse ai pa pjes�marrjen e qytetarit n� jet�n politike nuk �sht� shtet i till�. Demokracia jeton nga pjes�marrja e qytetarit n� shoq�ri dhe n� shtet. Ajo q� e rrezikon demokracin� n� nj� vend �sht� mospjes�marrja e qytetarit n� procesin politik.

P�r liberal-demokrat�t relacioni n� mes qytetarit dhe shtetit �sht� ��shtje thelb�sore. Liberal-demokrat�t synojn� arritjen dhe mbrojtjen e liris� personale t� individit, shanseve dhe iniciativave t� tij n� krahasim me shtetin. Gjithashtu, liberal-demokrat�t synojn� q� pengesat burokratike dhe kontrollet shtet�rore t� zvog�lohen n� minimum; kjo mund t� arrihet p�rmes reform�s s� pushtetit lokal, decentralizimit, privatizimit, derregullimit, etj.

Shteti obligohet t� mbroj� edhe interesat e qytetar�ve q� nuk jan� t� organizuar. Individi duhet t� mbrohet ngjash�m si nga tejkoncentrim i fuqis� n� shtet, ashtu edhe nga tejfuqizimi i grupeve t� interesit.

Aleanca Kosova e Re �sht� ur� lidh�se n� mes qytetarit dhe shtetit, por ajo �sht� gjithsesi n� sh�rbim, e jo zot�ruese e qytetarit. Prioritet i AKR-s� �sht� q� shteti n� filozofin� e tij nd�rtuese t� ket� pik�synim kryesor mir�qenien dhe dinjitetin e qytetarit.

Fundamentet liberal-demokratike t� AKR-s�

Roli i politik�s p�r AKR�n� �sht� q� t`i norm�zoj�, t�i avancoj� dhe t`i mbroj� rregullat q� e karakterizojn� shoq�rin� e hapur, me t� ardhme t� lir�. P�r AKR-n� liria �sht� p�rgjegj�si. Liberalizmi mbron lirin� e skajshme t� mundshme t� individit. Kjo liri i ka kufijt� aty ku fillon liria e tjetrit. Liria individuale �sht� gjithashtu gatishm�ria p�r t� marr mbi vete p�rgjegj�sit�. Sa m� e madhe liria, aq m� e madhe p�rgjegj�sia. P�rgjegj�sia �sht� fundamenti etik i shoq�ris� s� lir� qytetare. Shoq�ria liberale insiston marrjen e p�rgjegj�sis� nga ana e individit. Liberalizmi synon arritjen dhe mbrojtjen e liris� p�rmes p�rgjegj�sis� n� nd�rvar�si reciproke.

N� shoq�ri Liria �sht� toleranca, nd�rsa n� ekonomi �sht� konkurrenca. K�to dy lloje lirish jan� t� pandashme dhe mbajn� e zhvillojn� nj�ra tjetr�n. Nj� shoq�ri tolerante dhe plurale duhet t� jet� shoq�ri e tregut. Nd�rkaq nj� shoq�ri me ekonomi t� tregut t� lir� k�rkon shoq�ri t� lir�, t� shum�llojshme dhe tolerante; konkurrenc� me rregulla dhe shanse t� nj�jta. Jotoleranca �sht� n� kund�rshtim me njeriun dhe vler�n e shum�llojshm�ris�.

Nuk ka ardhm�ri pa gatishm�ri p�r nd�rrim. Nd�rrimi n�nkupton edhe rrezikun. Ai q� d�shiron t`i mbyll� t� gjitha rreziqet - i mbyll� edhe t� gjitha mund�sit�. Ky �sht� rreziku m� i madh. Liberal-demokrat�t shohin p�rparimin p�rmes liris� p�r t� vepruar.Liberal-demokrat�t synojn� lirin� e t� gjitha gjeneratave; ata i b�jn� thirrje qytetarit q� fatin e vet ta nd�rtoj� vet�. �do gjenerat� �sht� e obliguar q� t� siguroj�, e jo t� rrezikoj� shanset e liris� s� pasardh�sve. T� gjitha vendimet politike duhet t�i ken� parasysh lirit� e gjeneratave t� ardhshme.

Parimet baz� t� politik�s son�

Vizioni

Vizioni yn� �sht� nj� bot�, n� t� cil�n realizohen dhe mbrohen nevojat themelore q� i duhen njeriut p�r jet�. Ne angazhohemi q� jo vet�m n� Kosov�, por kudo t� mbijetoj� paqja, liria, mir�qenia dhe stabiliteti. Ne jemi p�r krijimin dhe mbrojtjen e nj� shoq�rie t� s� drejt�s, dhe nj� sistemi shoq�ror-politik, ku respektimi i t� drejtave t� njeriut �sht� bazament i tij. Vizioni yn� �sht� realizimi i drejt�sis� n� t� gjitha dimensionet e saj. Ne nd�rtojm� demokracin� dhe mbrojm� at� nga �dokush q� e rrezikon. Besojm� se sistemi i demokracis� �sht� i vetmi sistem ku qytetari mund t� realizoj� veten e tij, duke hapur p�r vete mund�si dhe rrug� p�r p�rparim.

Ne e shohim Kosov�n shtet t� pavarur, liberal demokratik, me ekonomi t� tregut t� lir�. Shtet n� sh�rbim t� qytetarit t� tij. Eksperienca e deritashme d�shmon se mekanizmat aktual� t� pushtetit nuk ishin dhe nuk jan� sa duhet n� sh�rbim t� qytetarit. Pik�risht kjo ishte shtytja themelore e domosdoshm�ris� p�r krijimin e AKR-s�. Shi p�r k�t�, AKR-ja ka p�r q�llim krijimin e nj� sistemi politiko-shoq�ror dhe ekonomik, i cili prioritet ka sh�rbimin ndaj qytetarit. Nj� shtet t� qytetarit, dhe p�r qytetarin.

AKR-ja synon nj� shoq�ri t� ngritur mbi parimet e barazis� gjinore, t� emancipimit, pa privilegje dhe pa p�rjashtime.

Qytetari n� optik�n e AKR-s�

N� epiqend�r t� politik�s son� �sht� qytetari, t� drejtat, nevojat dhe liria e tij. Paprekshm�ria, respektivisht pacenueshm�ria e liris�, iniciativ�s dhe nevojave t� qytetarit �sht� pik�nisja e AKR-s�. Qytetari �sht� esenca jon�.

Njeriu si qenie racionale �sht� i gatsh�m t� b�j� nj� jet� t� lir�, duke marr� p�rsip�r p�rgjegj�sin� q� ia ofron liria. �do njeri �sht� i ve�ant� dhe ndryshe; meriton trajtim t� barabart�. Dinjiteti i qytetarit � pik�synim i AKR-s� mund t� arrihet dhe t� ruhet vet�m n� nj� shtet v�rtet� demokratik.

Objektivat politike t� AKR-s�

P�rkufizimi i aktivitetit politik t� AKR-s� n� :

� Edukimin politik me veprimin praktik t� qytetarit ton� n� krijimin e nj� shoq�rie progresive, ku vepron demokracia dhe praktikohet mir�qenia sociale;

� Mbrojtjen e lirive personale, kultivimin dhe edukimin n� vazhdim�si p�r kuptimin e drejt t� lirive njer�zore si nocion i koh�s dhe si kusht p�r hyrje n� proceset integruese n� nivele regjionale dhe n� sisteme t� m�dha ekonomike e shoq�rore t� bot�s;

� Krijimin e kushteve t� volitshme p�r aktivitet politik n� respektimin e lirive t� popujve si form� e ngritjes se p�rgjegj�sis� individuale dhe kolektive p�r Ballkanin, ku zot�ron respekti reciprok n� mes popujve dhe procesi paq�sor;

� Respektimin e ambientit natyror, respektimin e pasurive natyrore komb�tare, respektimin proceseve natyrore, dhe kultivimi i kultur�s p�r shfryt�zim racional te k�tyre pasurive n� sigurimin e kushteve t� jetes�s dhe mir�qenies shoq�rore;

� Krijimin e normave ligjore n� p�rputhje me nevojat komb�tare e t� respektueshme n� nivel nd�rkomb�tar dhe n� krijimin e kultur�s qytetare n� respektimin e normave ligjore n� gjitha fushat e jet�s;

� Respektimin e paqes dhe kultivimi politik i saj n� vend dhe n� regjion;

� AKR do t� angazhohet p�r nj� shtet q� n� bazamentin e tij ka parimet e liberal-demokracis�.

Drejt�sia

Barazia p�r liberal-demokrat�t parakupton drejt�sin� sociale q� siguron dinjitetin e njer�zve dhe t� drejta t� barabarta n� marr�dh�niet midis tyre. Ne punojm� p�r at� drejt�si sociale q� garanton barazi p�rpara ligjit, n� ve�anti barazi t� burrit dhe t� gruas. Drejt�sia sociale n�nkupton q� ligjshm�ria t'u siguroj� mund�si t� barabarta t� gjith�ve p�r afirmimin e personalitetit t� tyre, duke shmangur polarizimin e skajsh�m dhe diskriminimin. Ne, liberal-demokrat�t jemi p�r nj� kontroll demokratik t� shoq�ris� n� shp�rndarjen e pushtetit, n� p�rfitimin e t� ardhurave dhe t� pasuris�, t� mund�sive p�r marrjen e arsimit, t� edukat�s e t� kultur�s. Ne synojm� q� t� kufizohen privilegjet e paligjshme dhe t'u sigurohet minimumi i domosdosh�m edhe atyre q� nuk e arrijn� at� p�r arsye t� caktuara. Ne jemi p�r drejt�sin� q� garanton nj� ekuilib�r social t� grupeve t� ndryshme p�r t� ecur p�rpara p�rmes dialogut e toleranc�s reciproke.

Demokracia me mjete demokratike
Ne liberal-demokratet nuk pranojm� rrymat politike q� shkelin lirin�, jemi kund�r shtres�s burokratike q� ushtron nj� pushtet t� pakontrolluar, jemi kund�r privilegjeve q� sjellin shtypjen e t� tjer�ve dhe p�rkrahim me t� gjitha forcat shprehjen e lir� t� mendimit, ushtrimin e s� drejt�s demokratike p�r transparenc� e kontroll si qytetar� e si punonj�s.
Ne jemi kund�rshtar� t� vendosur t� �do diktature apo totalitarizmi. Ne jemi me parimin se demokracia vendoset dhe mbrohet vet�m me metoda demokratike.

Harmonizimi i interesave

Ne, liberal-demokratet aspirojm� dhe punojm� p�r nj� shoq�ri t� v�rtet� pluraliste, p�r ekonomi te tregut ku fjal�n e par� e ka politika dhe interesat shtet�rore, p�r shtet ligjor t� ngritur mbi parimet kushtetuese e p�r nj� shoq�ri q� lejon afirmimin e alternativ�s s� liberal-demokracis�. Realizimin e k�saj alternative, ne liberal-demokratet, e shohim t� lidhur organikisht me harmonizimin e interesave midis kapitalit dhe pun�s, shenjt�rimit t� pron�s private dhe t� pluralizmit pron�sor.
Ne jemi p�r respektimin e kufijve ligjor� t� interesave private, publike dhe komb�tare brenda shoq�ris� s� ekonomis� s� tregut. P�r �do konflikt q� mund t� lind� midis tyre, ne jemi p�r zgjidhje me rrug� ligjore dhe pajtimin e interesave t� pal�ve. Ne k�rkojm� q� sundimi me an� t� pushtetit burokratik e ekonomik t� z�vend�sohet nga marr�dh�niet demokratike t� mb�shtetura mbi solidaritetin, bashk�punimin dhe harmonizimin e interesave.

Vota e lir�- sovraniteti i popullit

Themeli politik i k�saj shoq�rie do t� jet� vota e lir� dhe sovraniteti i popullit; forma e p�rhershme-demokracia pluraliste; q�llimi final- zhvillimi i gjithansh�m i personalitetit t� individit dhe progresi i p�rgjithsh�m.
AKR-ja ndihet t�r�sisht i obliguar n� k�t� synim. Ne synojm� nj� shoq�ri t� civilizuar, n� t� cil�n merr fund hakmarrja politike, jotoleranca dhe paaft�sia p�r dialog, krahinorizmi politik primitiv, arbitrariteti vetjak politik, ethet p�r pushtet t� pakufizuar.

Institucionet funksionale dhe demokratike n� optik�n e AKR-s�

Institucionet funksionale dhe demokratike jan� n� qend�r t� optik�s son� programore dhe politike. Aleanca Kosova e Re do t� angazhohet p�r Kuvend funksional t� Kosov�s.Kosova nuk ka koh� t� pres�, ajo meriton m� shum�. Aleanca Kosova e Re punon p�r dinamiz�m t� ndjesh�m n� hartimin dhe procedimin e ligjeve.

Aleanca Kosova e Re do t� ndryshoj� qasjen n� m�nyr�n e pun�s s� ekzekutivit. Ne jemi t� p�rkushtuar q� qytetar�ve t� Kosov�s t�u ofrojm� nj� qeverisje cil�sore. Qeveria e udh�hequr nga Aleanca Kosova e Re do t� jet� qeveri ekspert�sh.Ne do t� vendosim linja t� reja t� komunikimit me nivelin lokal t� qeverisjes. T� gjitha ato politika publike t� cilat niveli lokal ka nevoj� t`i p�rmbush�, por q�, p�r arsye t� shumta, nuk �sht� n� gjendje t`i b�j�, qeveria qendrore duhet t�i dal� n� ndihm�, duke ruajtur nivelin e vendimmarrjes dhe autonomin� e komunave. AKR do t� angazhohet p�r eliminimin e strukturave paralele, t� cilat funksionojn� n� kuad�r t� enklavave etnikisht t� past�rta, duke u angazhuar p�r ofrimin e sh�rbimeve kualitative t� gjith� qytetar�ve t� Kosov�s pa dallim, si dhe t� rris� nivelin e komunikimit me pakicat, n� m�nyr� q� ato t� ndjejn� institucionet e Kosov�s si t� vetat.

Aleanca Kosova e Re angazhohet p�r krijimin e nj� administrate t� vog�l dhe t� efektshme, t� modifikuar n� baz� t� k�rkesave t� tregut, duke zvog�luar gradualisht administrat�n.

Kushtetuta e Kosov�s

Kushtetuta �sht� akti m� i lart� juridiko-politik i shtetit. AKR mendon se Kosova ka nevoj� p�r nj� kushtetut� funksionale, e cila do t�i rregullonte n� m�nyr� t� prer� marr�dh�niet shoq�rore si dhe do t� p�rcaktonte detyrat dhe p�rgjegj�sit� e institucioneve.Kosov�s i nevojitet mbi t� gjitha nj� Kushtetut� e cila mbron t� drejtat dhe lirit� individuale dhe parimet e liberal-demokracis� p�r t� zgjedh� dhe p�r t�u zgjedhur, p�r t� marr� pjes� aktive n� jet�n politike dhe shoq�rore, p�r t� pasur t� drejt� shprehjen e mendimit personal si dhe t� drejt�n p�r p�rzgjedhjen e religjionit.

Mbi t� gjitha, Kushtetuta e ardhshme e Kosov�s do t� p�rcaktoj� edhe sistemin e qeverisjes n� Kosov�, i cili sipas Aleanc�s Kosova e Re, do t� garantoj� nj� Republik� me sistem presidencial t� qeverisjes.

AKR-ja konsideron se Kosova ka nevoj� q� fillimisht t� adoptoj� nj� sistem t� past�r presidencial brenda t� cilit kryetari i shtetit, i cili do t� ishte nj�koh�sisht kreu i shtetit edhe i qeveris�, do t� zgjidhej direkt nga populli, me mandat kat�rvje�ar, me t� drejt� rizgjedhjeje.Me Kushtetut� AKR do t� aplikoj� parimin e ndarjes s� pushteteve n�: legjislativ, ekzekutiv dhe gjyq�sor. K�shtu do t� rregulloheshin edhe instrumentet e kontrollit reciprok.P�r t�i balancuar pushtetet, AKR-ja do t� insistoj� aplikimin e institucionit t� llogaridh�nies. Kjo do t� p�rfshinte t� drejt�n e Kuvendit p�r t� iniciuar procedur�n e p�rgjegj�sis� kushtetuese t� kryetarit, n� rast t� shkeljes s� kushtetut�s, por jo edhe t� drejt�n e shkarkimit t� tij n� Kuvend.

Krijimi i nj� gjyq�sori t� pavarur

Krijimi i nj� gjyq�sori t� pavarur do t� jet� nj� nd�r detyrat primare me t� cilat do t� merret Aleanca Kosova e Re.

AKR-ja angazhohet p�r nd�rtimin e shtetit t� s� drejt�s, ku t� gjith� qytetar�t do jen� t� barabart� para ligjit. Dhe nj�her�sh, askush nuk do t� dal� mbi ligjin.Aleanca Kosova e Re angazhohet p�r gjyq�sor efikas dhe t� pavarur.Ne do t� b�jm� p�rpilimin e nj� strategjie p�r reformimin e sistemit gjyq�sor dhe do t� angazhohemi p�r sigurimin e gjyqtar�ve dhe prokuror�ve, duke iu krijuar atyre garanci materiale dhe fizike p�r pun�n q� b�jn�.

Dialogu i brendsh�m dhe kontrata shoq�rore

Institucionet dhe qytetar�t e Kosov�s duhet t� fillojn� dialogun e brendsh�m dhe t� lidhin kontrat� shoq�rore rreth t� gjitha parimeve mbi t� cilat do t� udh�hiqet Kosova drejt integrimeve euro-atlantike. Kosova domosdoshm�rish ka nevoj� p�r nj� kontrat� shoq�rore, t� pranuar nga t� gjith� aktor�t shoq�ror�, qofshin ata individ� apo p�rfaq�sues t� subjekteve juridiko-politike. Me an� t� saj nd�rtohet konsensusi shoq�ror duke krijuar kohezionin shoq�ror. Vet�m n� k�t� m�nyr� do t� p�rcaktohen obligimet dhe t� drejtat e t� gjith� pjes�marr�sve n� shoq�ri dhe Kosov�s do t�i hapet rruga drejt integrimeve euro-atlantike.

T� drejtat e njeriut

Mbrojtja dhe kultivimi i t� Drejtave t� Njeriut �sht� privilegj njer�zor. Shteti dhe ekonomia jan� n� sh�rbim t� njeriut dhe t� t� drejtave t� tij, e jo anasjelltas, andaj ne do t�i standardizojm� dhe garantojm� ato n� baz� t� konventave m� t� p�rparuara nd�rkomb�tare.

Vet�m aty ku garantohen dhe praktikohen t� drejtat e liris�, njer�zit mund t� jetojn� si t� lir� dhe t� barabart� dhe t� praktikojn� demokracin�. Vet�m aty ku aplikohen t� drejtat sociale themelore, mund t� jen� t� pranueshme t� drejtat e liris� dhe t� pjes�marrjes politike. T� gjith� njer�zit kan� t� drejt� p�r angazhim n� dobi t� vendit t� tyre, komunitetit t� tyre, popullit q� i p�rkasin si dhe p�r kultivimin e gjuh�s dhe kultur�s s� tyre. E drejta e kombeve e bazuar n� Kart�n e OKB-s� �sht� parim baz� i vizionit ton� p�r t� drejtat e njeriut.

Kosova dhe UE-ja

Evropa e vitit 1945 ka hyr� n� histori si Evrop� e g�rmadhave q� la pas politika. Evropa e vizionar�ve politik� e filluar me Marr�veshjen e Rom�s (1957) e deri te ajo e Amsterdamit ishte Evropa e shpresave.

Pas r�nies s� perdes s� hekurt (1989), UE-ja rifilloi me projektin shtes� - bashkimin e plot� t� kontinentit dhe zgjerimin e zon�s s� prosperitetit dhe stabilitetit edhe n� vendet fqinj�. UE-ja si bashkim jo vet�m ekonomik, pas pranimit n� gjirin e saj edhe t� k�saj pjese t� kontinentit, do t� ishte nj� hap m� af�r realizimit t� q�llimit t� saj.

AKR-ja konform filozofis� politike mbi t� cil�n �sht� ngritur UE-ja dhe vet� frym�s s� liberal-demokracis�, Kosov�n n� nj� t� ardhme t� af�rt e sheh t� integruar plot�sisht n� Unionin Evropian, si struktur� kjo garantuese e paqes dhe stabilitetit n� kontinentin ton�.

P�r AKR-n� bashk�punimi i shteteve an�tare t� UE-s� me shtetet tjera pretenduese p�r an�tar�sim, paraqet nj� p�rpar�si me shum� em�rues t� p�rbashk�t dhe vazhdon t� mbetet bazamenti real p�r ruajtjen dhe selitjen e paqes n� Evrop�.

P�r AKR-n� shteti mbetet subjekti par�sor i Sistemit nd�rkomb�tar dhe garantues i qeverisjes funksionale.AKR-ja mb�shtet fuqish�m kursin e integrimeve n� fush�n e siguris� dhe at� t� politik�s, q� pashmangsh�m do ta shpinte kontinentin drejt nj� bashkimi politik.

EKONOMIA

AKR-ja p�r vizion ka Kosov�n ekonomikisht t� p�rparuar, ku interesi i qytetar�ve (pa dallim) t� mbizot�roj� para s� gjithash. Mir�qenia dhe dinjiteti jan� mision i AKR-s�, ngase ne jemi t� bindur se Kosova mundet shum� m� shum� dhe se s� bashku do t�ia dalim.Me q�llim q� t� dalim nga ky �rreth vicioz� AKR-ja vler�son se duhet ri-dizajnuar struktur�n organizative t� aparatit shtet�ror. Meq� ky konstruktim ka prodhuar burokraci t� shumt� dhe jo efikase, q� ka rezultuar n� jokoordinim n� mes ministrive.Andaj, AKR-ja konsideron se me bashkimin e Ministris� s� Financave dhe Ekonomis�, Ministris� p�r Tregti dhe Industri, Ministris� s� Bujq�sis�, Pylltaris� dhe Zhvillimit Rural dhe Ministris� p�r Energji dhe Miniera, dhe shnd�rrimin e tyre n� sektor� t� nj� departamenti - Departamenti p�r Ekonomi dhe Financa � aparati shtet�ror do t� funksionalizohej, me �ka edhe llogaridh�nia dhe p�rgjegj�sia do t� qart�sohen.

Konsiderojm� se ky fuzionim n� aspektin e bashk�punimit dhe koordinimit do t� jet� m� pozitiv nga fakti se departamentet bashk�punojn� m� ngusht� nd�rmjet veti sesa ministrit�, dhe se Kosova �sht� e vog�l p�r t� gjitha ato ministri.

AKR p�r ekonomi stabile dhe t� menaxhuar mir�

Me q�llim q� t� dilet nga kjo ngecje ekonomike, AKR-ja angazhohet p�r p�rshpejtimin e reformave ekonomike, t� cilat mb�shteten n�: formimin e sistemit dhe politik�s aplikative ekonomike t� bazuar n� ekonomin� e tregut dhe pluralizmin e pron�s dhe zhvillimin e pluralizmit t� pron�s, duke forcuar pron�n private si gj� t� shenjt�, n� t� cil�n mb�shtetet perspektiva e zhvillimit ekonomik; standardizimi i infrastruktur�s ligjore dhe materiale; hartimin e strategjis� zhvillimore, si dokument m� i r�nd�sish�m n� t� cilin duhet mb�shtetur perspektiva ekonomike e Kosov�s.

Andaj, AKR-ja do t� kujdeset q� investitor�t e rinj dhe kreativ� t� ken� mb�shtetje institucionale dhe bankare p�r realizimin e ideve t� tyre kreative.

AKR-ja do t� themeloj� �Agjencin� Zhvillimore p�r Gjeneratat e Ardhshme�, p�r zhvillimin intensiv dhe t� vazhduesh�m t� ekonomis�. Fondi do t� mb�shtet nga shteti dhe fondacionet e ndryshme.

Toka, pron� shoq�rore / publike, t� jepet me koncesion p�r nd�rtimtari dhe bujq�si. Po ashtu, q�llim t� rritjes s� efikasitetit, sh�rbimet komunale do t� jepen n� koncesion.

AKR-ja do t� angazhohet q� t� krijoj� infrastruktur�n ligjore dhe krijimin e rrethanave p�r formimin e Holdingjeve rajonale, me q�llim t� bashkimit t� aseteve dhe �know how�, p�r t� fituar p�rpar�sin� konkurruese n� tregun global.AKR-ja do t� krijoj� Agjencin� e Participimeve, p�r mbik�qyrjen e nd�rmarrjeve strategjike dhe kapitale. P�rgjegj�sia e saj do t� jet� kontrolli i nd�rmarrjeve m� vitale t� ekonomis� kosovare n� m�nyr� q� ato t� punojn� n� m�nyr� fizibile t� bazuar n� planin afarist.Jemi d�shmitar t� injorimit t� Kosov�s nga investitor�t e huaj. Andaj, AKR-ja do t� intensifikoj� pun�n n� lidhje me joshjen e investitor�ve t� huaj, si n� aspektin e reformimit t� institucioneve ekzistuese q� merren me promovimin e ekonomis� kosovare, po ashtu edhe aktivizimin e kuadrove m� t� specializuara q� posedon Kosova p�r udh�heqjen e tyre. Sikurse q� do te rriten investimet n� marr�dh�nie me publikun dhe promovimin e Kosov�s n� tregun global, si domosdoshm�ri operuese. Nd�rkaq, n� aspektin e politik�s fiskale do t� krijohen mund�sit� p�r �pushime tatimore� n� industrit� e caktuara q� jan� p�r interesin e ekonomis� kosovare dhe leht�sirave tjera legjislative � operative.

AKR-ja beson se p�rgjegj�sia duhet qart�suar, gjithmon� duke e pasur parasysh interesin e Kosov�s. Prandaj, ndon�se privatizimi �sht� n� faz�n p�rfundimtare, megjithat� AKR-ja gjithmon� do t�i qaset privatizimit n� at� frym�, e jo q� privatizimi t� b�het sa p�r hir t� procesit. Pra, p�rve� formave ekzistuese do t� merren parasysh edhe mund�sit tjera, si p.sh. MBO, MBI, ESOP, Licitacion etj. ashtu q� t� maksimalizohet interesi ekonomiko-shoq�ror i Kosov�s, dhe t� sanohen pasojat e privatizimit t� gabuar.

AKR-ja konsideron se PTK-ja, Aeroporti, KEK-u duhet t� privatizohen sipas eksperiencave t� suksesshme t� korporatave t� ngjashme evropiane (globale). Po ashtu, do t� angazhohemi q� t� krijohen kompani t� reja ajrore, me baz� kapitalin publik (shoq�ri aksionare).

Jemi p�r konkurrenc� t� lir� dhe t� ndershme, e jo p�r ekonomi t� hirt� me evazion fiskal. Buxhetin shtet�ror, nga fakti se ato jan� parat� e qytetar�ve t� mbledhura nga tatimi, do ta shpenzojm� n� m�nyr� t� drejt� dhe transparente, gjithmon� t� bazuar n� disiplin�, p�rgjegj�si dhe llogaridh�nie financiare. Do ta mb�shtesim biznesin n� t� gjitha format e duhura, ngase besojm� se nuk do t� kemi mir�qenie t� d�shiruar pa biznes t� zhvilluar. AKR-ja gjithmon� do ta mbroj� mir�qenien e t� gjith� qytetar�ve, e jo vet�m t� nj� shtrese t� caktuar politike-klanore.

AKR-ja n� planin strategjik zhvillimor p�rpar�si do t�u jep viseve t� pa zhvilluara ashtu q� diferenca rajonale t� zbutet, si parakusht p�r ndaljen e migrimit drejt qendrave urbane dhe rajonale. Prioritet do t� jepen n� relacion me nd�rtimin dhe p�rmir�simin e infrastruktur�s rurale, si t� transportit d.m.th. t� lidhjes s� prodhuesve me tregjet - si parakusht p�r zhvillimin e ekonomis�; p�rmir�simin e sh�rbimeve telekomunikuese duke p�rfshir� edhe lidhjet e internetit; rritjen e investimeve n� p�rmir�simin e kualitetit t� tokave punuese dhe kanaleve t� ujit; si dhe p�rmir�simin e sistemit shkollor dhe sh�ndet�sor.

AKR-ja beson q� ekonomia duhet t� zhvillohet e lir�, ku �motori shtyr�s� duhet t� jen� nd�rmarr�sit. Rolin e shtetit, AKR-ja e sheh vet�m n� rregullimin dhe monitorimin e ekonomis�, dhe jo n� nd�rhyrjen e shtetit, pos n� rastet e caktuara p�r interesa t� ve�anta ekonomiko-shoq�rore. Prandaj, AKR-ja �sht� e vet�dijshme me p�rgjegj�sin� e saj q� ka n� lidhje me inkurajimin dhe kultivimin e talentit dhe fuqive kreative t� individ�ve si parakusht p�r zhvillimin e afarizmit dhe ekonomis�.

Duke u nisur nga fakti se shumica absolute e nd�rmarrjeve kosovare jan� t� vogla ose t� mesme, AKR-ja me an� t� politikave konkrete do t�i p�rkrah� dhe fuqizoj� ato. Jemi t� vet�dijsh�m me faktin se NVM jan� forca kryesore n� mobilizimin dhe ri-investimin e kursimeve t� qytetar�ve, andaj NVM-t� do t�i inkurajojm� q� t�i intensifikojn� investimet dhe rrisin kapacitet, sidomos ato t� orientuara kah prodhimi, dhe do t�i mb�shtesim projektet me perspektiv.

Jemi t� bindur se t� gjitha k�to do t�i realizojm� ngase ne sinqerisht besojm� q� Kosova i ka vlerat e ve�anta dhe resurset e nevojshme. E gjith� ajo q� nevojitet �sht� nj� riorganizim struktural i shoq�ris� e cila do t� b�nte q� Kosova jo vet�m t�i realizoj� interesat e veta, por edhe t� jap kontributin e vet p�r rajon dhe m� gjer�.

Resurset njer�zore

AKR-ja do ta fus n� veprim �trurin� kosovar si faktor subjektiv kryesor i t� gjitha proceseve ekonomike. Andaj, AKR-ja beson se pasuria m� e madhe e Kosov�s �sht� popullata e saj e re - nd�rmarr�se dhe me besim n� vetvete.

AKR-ja thell�sisht beson se energjia dhe kreativiteti i k�saj popullate mund t� shfryt�zohet si baz� p�r t� krijuar nj� ekonomi t� re dhe t� suksesshme. Ngase, n� aspektin e kuadrove, Kosova ka nj� shkall� t� lart� t� popullsis� s� re t� trajnuar mir� dhe me shpirt nd�rmarr�si, fuqi pun�tore q� �sht� m�suar t� mbijetoj� n� v�shtir�si t� jasht�zakonshme dhe pa p�rkrahje institucionale. Sikurse q� ka edhe ekspert� t� profileve t� ndryshme t� edukuar n� universitet e njohura bot�rore dhe me eksperienc� praktike t� fituar n� vendet e zhvilluara per�ndimore.

AKR-ja do t� investoj� n� p�rgatitjen dhe rikualifikimin e kuadrove p�r nevojat e ekonomis�.

AKR-ja do t� nxis� konkurrenc�n e ideve dhe t� vlerave dhe do t�i luftoj� dukurit� mediokre, servile dhe antivlerat n� p�rgjith�si.

AKR-ja do t� mbjell� sistemin �meritokratik - n� baz� t� aft�sive�, p�r �ka nevojitet nj� riorganizim struktural, ku hap�sir� do t�u jepet ekspert�ve dhe njer�zve t� aft� t� cil�t do t� vler�sohen n� baz� t� suksesit. AKR-ja edhe ashtu si moto t� saj ka �profesionalizmin�.

Me q�llim t� uljes s� papun�sis�, AKR-ja pos tjerash, do t� shikoj� edhe m�nyrat e mundshme, q� n� m�nyr� t� rregullt dhe t� organizuar qytetar�ve t� saj t�u mund�soj pun�sim stinor apo t� p�rkohsh�m n� shtetet e jashtme.

AKR-ja sistemit t� tash�m pensional do t�ia bashk�ngjis� edhe mund�sit� tjera p�r sigurimin e pleq�ris� dhe fatkeq�sive tjera, duke mund�suar q� t� krijohen edhe fondet tjera pensionale dhe siguruese.

Duke e marr� parasysh se ��shtja e banimit �sht� ��shtje vitale p�r popullat�n, AKR-ja do t� angazhohet n� krijimin e Fondit p�r Investime Banesore, me t� cil�n do t� b�het e mundshme q� �mimi i banesave t� ulet dhe ta intensifikoj� industrin� nd�rtimore n� vitet e para, q� kjo pa dyshim do t� b�j� q� edhe ekonomia t� p�rjetoj� rritje dhe t� ulet niveli i papun�sis�.

AKR p�r industrin� dhe tregtin�

AKR-ja do t� synoj� t� implementoj� tatim t� ult�, ekonomi stabile dhe rregullime inteligjente me q�llim q� Kosov�n ta b�j� ambientin m� t� mir� p�r afariz�m n� rajon.

Pozita gjeografike e Kosov�s �sht� edhe nj� mund�si q� deri m� tani nuk �sht� shfryt�zuar, ashtu si� nuk jan� shfryt�zuar edhe faktor�t tjer�. Mund�sia p�r t� pasur qasje n� tregun e rajonit dhe me gjer�. N� mes t� Ballkanit dhe n� brendi t� Evrop�s: distanca Prishtin� � Tiran� �sht� e ngjashme me at� Prishtin� � Sofje; Prishtin� � Athin�; Prishtin� � Beograd dhe qendrat tjera Ballkanike. Me fjal� tjera nga Kosova mund t� ket� qasje n� nj� treg prej rreth 50 milion konsumator�ve potencial.

AKR-ja me an� t� ligjeve dhe rregullave moderne do t� insistoj� q� tregtin� si sektor� ta rregulloj� dhe b�j� m� korrekte, duke i pasur parasysh interesat e nd�rmarr�sve dhe konsumator�ve kosovar�, konform rregullave t� Agjend�s p�r Zhvillim t� Doh�s dhe politikave t� OBT.

AKR-ja do t� angazhohet p�r krijimin e institucionit p�r mb�shtetjen e bizneseve vendore, duke angazhuar ekspert�t vendor� me p�rvoj� nd�rkomb�tare dhe ekspert nd�rkomb�tar, p�r t`u ofruar bizneseve konsultime dhe ndihma tjera profesionale.

Kosova ka burime t� konsiderueshme natyrore p.sh. linjit, ku sipas Bank�s Bot�rore vler�sohet se Kosova ka diku rreth 11.5 miliarda ton. Pastaj rezerva t� m�dha t� plumbit dhe zinkut, bakrit, nikelit, boksitit th�ngjillit, argjendit, arit etj. AKR-ja synon q� me nj� strategji t� q�lluar ta shfryt�zoj� k�t� potencial shum� t� madh p�r zhvillimin ekonomik.

K�to rezerva AKR-ja konsideron se jan� nj� bazament i fort� p�r ringjalljen e industris� s� r�nd�. AKR-ja �sht� e vet�dijshme se p�r k�t� sektor nevojiten investime t� m�dha, andaj, AKR-ja do t� angazhohet n� t�rheqjen e investimeve direke t� huaja, por asnj�her� duke mos n�n�muar edhe potencial investues vendor.

AKR-ja pasurit� n�ntok�sore i trajton si pasuri t� Kosov�s

AKR-ja duke u nisur nga mund�sit� ekzistuese, �sht� e bindur se ekonomin� e Kosov�s dhe qytetar�t e saj do t�i furnizoj� rregullisht me energji elektrike. Ne besojm� se do ta b�jm� ngase pos tjerash do t� kemi edhe planin strategjik real t� bazuar n� faktet reale, n� t� cil�n do t� shikohen edhe mund�sit� reale p�r prodhimin e energjis� elektrike n� m�nyra alternative si hidrocentrale apo duke shfryt�zuar er�n.

Industrin� e leht� t� Kosov�s AKR-ja do ta riaktivizoj�. Konsiderojm� se mund�sit� jan� mbase reale p�r zhvillimin e k�saj industrie, ngase n� nj�r�n an� ekziston �know-how� p�r shumic�n e fushave si industria e tekstilit, p�rpunimi i l�kurave dhe prodhimi i k�puc�ve, prodhimet ushqimore, prodhimet p�r f�mij�, paketim, artizanat etj. N� t� kaluar�n nuk kishte qytet q� nuk kishte ndonj� fabrik� � manifaktur� apo pun�tori t� k�tyre llojeve. Pastaj, natyra e k�saj industrie karakterizohet me investime jo t� m�dha d.m.th. n� nd�rmarrje t� vogla dhe t� mesme dhe e bazuar kryesisht n� fuqin� pun�tore, e si� u tha: fuqia pun�tore i plot�son t� gjitha kushtet � �sht� e re, kreative, e kualifikuar, e lir� - at�her� kjo industri del se �sht� nj� shans i ve�ant� e cila k�rkon p�rkushtim.

AKR-ja merr parasysh shum� seriozisht faktin se shum� korporata evropiane t� industris� se leht� jan� duke u larguar nga BE dhe vendet e zhvilluara (G7), dhe �sht� e bindur se me politik� ekonomike t� q�lluar Kosova do t� b�het vend atraktiv p�r investuesit e k�tij lloji.

Duke i pasur parasysh pasurit natyrale, konsiderojm� se ekzistojn� mund�sit reale p�r zhvillimin e turizmit, si p.sh. atij malor dhe rural.

Jemi d�shmitar t� rritjes enorme t� industris� informative dhe zhvillimeve tjera teknologjike t� cilat kan� b�r� dhe do t� b�jn� q� m�nyra e pun�s dhe ekonomis� n� t�r�si t� ndryshoj�. Andaj, me q�llim q� Kosova t� ec� me trendet globale dhe duke u nisur nga fakti se Kosova posedon resursin njer�zor, AKR-ja industris� s� telekomunikimit do t�i jap r�nd�si t� ve�ant�. At� mendojm� ta realizojm� me an� t� trajnimeve t� vazhdueshme, publicitetit, politikave fiskale dhe leht�sira tjera me q�llim t� inkurajimit t� nd�rmarr�sve vendor por edhe joshjen e korporatave t� ndryshme globale si p.sh. p�r krijimin e �call center-ve�

AKR-ja synon q� zhvillimin e gjithmbarsh�m te bujq�sis� ta realizoj� n� lidhshm�ri t� ngusht� t� shkenc�s me teknologjin�, ku prodhimtaria bujq�sore, do t� jet� prodhimtari e planifikuar, e kontrolluar si dhe subvencionuar ne baz� t� eksperienc�s dhe t� arriturave t� vendeve t� zhvilluara, n� lidhshm�ri t� ngusht� t� prodhimeve bujq�sore primare me ato t� manifakturave. Do t� hartoj� projekt ligje agrikultur�/ushqimore duke u bazuar n� standardet per�ndimore dhe n� lidhshm�ri t� ngusht� me tregun evropian dhe bot�ror. Gjithmon� e kujdesshme n� zhvillimin e gjithmbarsh�m t� regjioneve rurale.

AKR-ja gjithmon� do t� jet� e kujdesshme q� t� bashk�punoj� dhe t� investoj� n� shkenc�, si garanci q� Kosova t� ec� me trendet.

Industria financiare

AKR-ja do t� insistoj� q� furnizimi i ekonomis� me para t� jet� stabil sipas k�rkesave t� ekonomis�.

Andaj, p�r t� realizuar k�t� q�llim, ne, Autoritetin Qendror t� Bankave (AQBK) do t� shnd�rrojm� n� Bank� Qendrore t� mir�fillt�.

P�r t� gjitha rezervat financiare t� cilat jan� t� akumuluara, apo do t� akumulohen nga shitjet e aseteve t� ndryshme shoq�rore, apo kursimet dhe kontributet e qytetar�ve t� Kosov�s t� formave t� ndryshme, do t� shikohen format m� t� p�rshtatshme konform kornizave ligjore t� krijuara nga ekspert�t, q� ato t� rikthehen n� rrjedhjen qarkulluese t� t� ardhurave komb�tare.

Organizimin e tregut financiar dhe kapital sipas mund�sive dhe k�rkesave t� ekonomis� kosovare konform ligjeve dhe standardeve moderne globale.

Misioni i AKR-s� �sht� q� bizneset, e sidomos ato t� orientuara kah prodhimtaria n� sektor�t e r�nd�sis� s� ve�ant�, t�i mb�shtesim me kredit� afatgjata me kamat� t� ult�.

Buxheti dhe Taksat

Disiplin�n, p�rgjegj�sin� dhe llogaridh�nien financiare do ta fuqizojm� edhe m� ashp�r n� raport me planifikimin dhe shpenzimin e buxhetit.

P�rfshirjen m� t� madhe t� grupeve t� ndryshme t� ekspert�ve dhe OJQ-ve profesionale n� monitorimin e ekonomis� n� p�rgjith�si (kalkulimin e indekseve t� r�nd�sishme ekonomike), dhe rregullave e normave fiskale n� ve�anti, me q�llim q� t� mos lejohet t� manipulohet me gjendjen reale ekzistuese ekonomike nga qeveria apo ndonj� grup tjet�r i interesit.

Me q�llim te rritjes s� buxhetit t� sektor�ve t� ndryshme t� r�nd�sishme, AKR-ja mendon se m�nyra e mir� �sht� aplikimi i niveleve t� ndryshme t� tatimit n� produktet e caktuara si alkooli, duhani, etj.

Ne jemi d�shmitar� t� nj� politike t� �oroditur tatimore. Si� dihet, n� munges� t� vizionit dhe disiplin�s, qeverit� e deritashme m� shum� kan� qen� t� orientuara q� ark�n buxhetore ta mbushin pa marr� parasysh m�nyr�n. Prandaj, sot kemi ngarkesa tatimore me vend e pa vend, si p.sh. n� pajisjet dhe l�nd�n e par� apo TVSH-n� n� libra dhe gazeta.

Me q�llim q� ta zgjidhim k�t� problem ne do ta riorganizojm� politik�n fiskale p�r interes afatgjat� t� ekonomis� kosovare, n� fokus zhvillimin e fushave prodhuese t� ekonomis� dhe fushave tjera t� interesit t� ve�ant�, si dhe joshjen e investimeve te huaja direke.

Deri ne momentin e privatizimit, do t� forcojm� parimin e llogaridh�nies, disiplin�s dhe p�rgjegj�sis� n� korporatat publike si PTK, KEK, Aeroport etj, me q�llim t� riorganizimit struktural n� drejtim t� fitimit t� sinergjis� dhe efikasitetit financiar.

Duke u nisur nga fakti se buxheti i Kosov�s �sht� i kufizuar, ne jemi t� vet�dijsh�m se duhet marr� vendime t� prera dhe t� v�shtira. Resurset e keqmenaxhuara do t�i rialokojm� n� ato fusha t� cilat jan� me prioritet, si arsimi dhe sh�ndet�sia. Ne do t� insistojm� q� nd�rmarrjeve publike t� keqmenaxhuara t�u nd�rpritet financimi i m�tejm� dhe insistimi nga ato q� t� kontribuojn� n� buxhet. Pastaj n� ministrit� e ndryshme shpenzimet e ndryshme t� pa arsyeshme dhe pun�sim efikas n� departamente t� ndryshme shtet�rore. Jemi t� vet�dijsh�m se kjo nuk �sht� leht�, por megjithat� jan� hapa t� cil�t duhen t� nd�rmerren patjet�r.

AKR �ja do ta rregulloj� edhe m� tutje decentralizimin financiar, n� kuptim t� kompetencave dhe p�rgjegj�sive t� komunave n� tatimin lokal.

Marr�dh�niet ekonomike me jasht�

Marr�dh�niet ekonomike me bot�n e jashtme AKR-ja do t�i realizoj� n� kuad�r t� politikave liberale, gjithmon� duke pasur parasysh interesin kosovar. AKR-ja do t�i inkurajoj� nd�rmarr�sit dhe nd�rmarrjet kosovare q� t�i intensifikojn� marr�dh�niet e tyre me partner�t e jasht�m, me q�llim t� maksimalizimit te interesave te ekonomis� kosovare.

R�nd�si t� ve�ant� n� marr�dh�nie me jasht� AKR-ja do t�i japi fqinj�ve. AKR-ja beson se marr�dh�niet e mira ekonomike me fqinj�t do t� reflektohen edhe n� sferat tjera.

AKR-ja synon q� pozit�n gjeostrategjike t� Kosov�s si ur� nd�rlidh�se n� Ballkan, ta utilizoj� si p�rpar�si konkurruese - duke e hapur der�n p�r t� gjith� investitor�t-nd�rmarr�sit e t� gjitha vendeve pa diskriminim.

Asnj� limit n� kapitalin e huaj nuk do t� imponohet. Kapitali i huaj do t� trajtohet pa diskriminim si ai vendor.

AKR-ja beson se ekonomia e Kosov�s duhet t� adaptohet n� k�t� koh� t� globalizimit, dhe t� zhvilloj� marr�dh�niet ekonomike me t� gjitha vendet e bot�s, t� cilat jan� p�r interesin e ekonomis� kosovare.

AKR-ja beson n� evitimin e t� gjitha pengesave dhe kufizimeve, n� p�rputhshm�ri me politikat e OBT, t� cilat e pengojn� zhvillimin normal t� marr�dh�nieve me bot�n e jashtme, por gjithnj� duke i pasur parasysh interesat e vendit ton�.

Zhvillimi i �ekonomis� s� gjelb�r�

Ku t� jet� e mundur do t�i p�rdorim tatimin e ambientit dhe lejet speciale me q�llim t� inkurajimit t� njer�zve q� t� veprojn� konform k�rkesave p�r ruajtjen e ambientit.

Do t� insistohet n� p�rdorimin e taks�s p�r ndot�sit e ambientit. �Taksa e gjelb�r� �sht� taks� ndryshe - jo taks� m� shum�.

AKR p�r bujq�sin�

Si sektori m� i r�nd�sish�m i Ekonomis� Kosovare q� kontribuon n� zhvillimin e saj, AKR, bujq�sin� e ka futur n� fillim t� list�s. Arsyeja �sht� tejet e qart�: bujq�sia n� afatin e shkurt� dhe t� mes�m �sht� sektori me mund�si me t� m�dha p�r pun�sim dhe rritje ekonomike. Bie fjala bujq�sia n� vitin e fundit ishte sektori i vet�m i cili sh�noji rritje n� eksport derisa t� gjitha sektor�t tjera treguan r�nie. Ky sektor �sht� shum� i favorsh�m n� aspektin e v�llimit t� investimeve dhe afatit t� kthimit t� investimeve. Krijimi i vendeve t� pun�s n� ket� sektor nuk k�rkon investime t� m�dha. AKR beson se n� bujq�si mundet p�r t� b�r� shum� m� shum�, andaj synimet AKR do t� jen�:

Krijimin e nj� agjencioni apo institucion t� ngjash�m (p.sh. fond) p�r pagesa p�rmes se cilit do t� kishte mund�si t� kontribuonte qeveria dhe donatoret n� drejtim q� Kosova do t� krijonte eksperienc� q� m� von� t� thithe fonde strukturale nga institucionet nd�rkomb�tare si p.sh. AER-i.

P�rmes fondit do t� p�rkrahen fermer�t drejtp�rdrejte n�p�rmjet grandeve plot�suese. N� ket� drejtim, duhet cekur se, qeveria deri m� tani duke hezituar ka kontribuar n� humbjen e mund�sis� s� alokimit t� disa mjeteve t� cilat me par� ishin t� alokuara p�r Kosov�, dhe pik�risht p�r sektorin e bujq�sis� (mjetet e ABU-se)..

AKR do t� krijoj� nj� politike m� t� favorshme p�r rritjen e huadh�nies s� bankave p�r sektorin e bujq�sis�.

Politikat e favorshme te AKR duhet te sigurojn� nxitjen e k�tij sektori duke pasur parasysh kufizimet e forta buxhetore drejt:

Ristrukturimit te sektorit bujq�sor nga sektori tradicional drejt� sektorit komercial.

AKR do t� angazhohet q� te gjeje mekanizma p�r te inkurajuar �koperativizimin� e bujqve me q�llim t� arritjes s� �shkall�s ekonomike�. Kjo do t� mund�sonte edhe investime m� t� m�dha n� modernizimin e teknologjis� dhe rritjes s� rendimenteve.

AKR do t� insistoj� n� aplikimin e farave t� reja dhe metodave t� kultivimit t� pem�ve dhe perimeve q� n� shum� vende t� zhvilluara kan� treguar sukses shum� t� madh duke tejkaluar disa her� standardet e prodhimit tradicional�.

Rritjen e eksportit t� produkteve bujq�sore dhe ushqimore, q� do t� mund�sonin p�rdorimin m� t� efektsh�m t� mund�sive ekzistuese dhe do t� garantonin pun�sim n� zonat rurale.

Mb�shtetjen e synuar me t� cil�n do ta b�nin bujq�sin� m� konkurruese, themelimi i nj� institucioni t� pavarur n� p�rkrahje t� drejtp�rdrejt� t� fermer�ve, politika kreditore me t� volitshme etj.

Duhet ti kushtohet v�mendje t� ve�ant� edhe zhvillimit t� bujq�sis� organike, konform standardeve evropiane.

Mbrojtjen mjedisore dhe diversitetin biologjik si dhe menaxhimin ekologjik dhe mjedisor.

Diversifikimi i aktiviteteve ekonomike n� zonat rurale (duke p�rfshir� peshkatarin� dhe pylltarin�), duke dh�n� mund�si shtes� p�r prodhuesit bujq�sor�.

Politikat n�n-sektoriale t� definuar qart�, me p�rpar�si ndaj n�n-sektor�ve me aft�si konkurruese p�r z�vend�simin e importit t� disa produkteve si dhe eksportin eventual te produkteve te caktuara t� n�n-sektor�ve te:

o Qum�shtit

o Mishit

o Pem�ve dhe Perimeve

o Drith�rave

o Bim�ve foragjere

Energjetika dhe minierat

AKR-ja, energjetik�n e konsideron si barrier�n kryesore p�r zhvillimin ekonomik dhe thithjen e investimeve t� huaja. N� vend se ky sektor t� jet� katalizatori ekonomik duke u nisur nga fakti se t� gjitha kushtet ekzistojn� si resurset natyrore (Kosova disponon me rreth 11.5 miliard� ton� th�ngjill, dhe me lumenj malor) po ashtu edhe ato humane dhe �know how�, ngase me decenie t� t�ra Kosova prodhon rrym�.

Objektiv kryesor i AKR-s� �sht� q� ekonomin� kosovare ta furnizojm� pa nd�rprer� me rrym�. Duke u nisur nga potenciali konsiderojm� se Kosova jo q� nuk guxon t� ket� munges� t� energjis� elektrike, por ajo duhet t� jet� edhe m� e lira n� rajon si dhe t� b�het eksportuese serioze. Dhe, t� p�rmbushen standardet evropiane me q�llim t� an�tar�simit t� Kosov�s n� Kart�n Evropiane t� Energjis�. Prandaj:

AKR-ja angazhohet p�r zhvillimin e SEE t� Kosov�s dhe shnd�rrimin e tij n� nj� sistem modern Evropian. Ky sistem do t� siguroj� furnizim t� konsumator�ve me energji elektrike kualitative dhe me �mim (20-25 % me t� lir� se rajoni) konkurrues me rajonin.

K�t� AKR-ja do ta realizoj� duke investuar n� rrjetin p�r�ues dhe shp�rndar�s ngase si� dihet 20-30 % e rrym�s humbet n� rrjet. K�shtu AKR-ja do t�i kursej rreth 250 MWh t� cilat vler�sohen se humben, dhe do ta rrit� shkall�n e kontrollit t� shpenzimeve (inkasimin) deri n� 90%. Sikurse q� me investimet n� Kosova A dhe B, AKR-ja konsideron se me kapacitet e tashme prodhimi i rrym�s mund t� tejkaloj� 950 MWh.

AKR-ja gjykon se nj� rritje vjetore e konsumit t� energjis� prej 7% krijon nevoj�n p�r nd�rtimin e kapaciteteve t� reja prodhuese.

P�r t� plot�suar nevojat e tashme dhe t� ardhshme, AKR-ja konsideron q� nd�rtimi i termocentralit me �gaz� t� gjelb�r�, t� kapacitetit jo m� t� madh se 700 MW3, �sht� zgjidhja e problemit afatgjat�.

Edhe prodhimi i energjis� me energji alternative t� rip�rt�rir� do t� jet� n� fokusin e AKR-s�. Si bie fjala, p�rfitimit t� energjis� nga uji ku n� periudh�n afatmesme AKR-ja konsideron se mund�sit reale jan� q� t� prodhohen deri 300 MW ( me Zhurin e �madh� dhe disa hidrocentrale t� vogla me kapacitet 15-30 MW). Po ashtu, r�nd�si do t�i kushtohet edhe shfryt�zimit t� energjis� solare, er�s gjeo-termale dhe djegieve t� mbeturinave.Sikurse synon q� Kosov�n ta inkuadroj� n� projektet e p�rbashk�ta t� Sistemeve Trans-Evropiane (TEN) t� energjis� elektrike t� gazit natyror nd�rkomb�tar.Problemet menaxhuese n� KEK, problemet me rrjetin e tanish�m t� bartjes dhe shp�rndarjes, menaxhimi i dob�t, t� zgjidhen me riorganizimin struktural t� cilin AKR-ja e planifikon ta implementoj�. Meritokracia, p�rgjegj�sia, dhe llogaridh�nia jan� konceptet themelore mbi t� cilat bazohet plani i AKR-s�.P�r t� p�rmir�suar problemet e theksuara mjedisore, AKR-ja insiston n� vendosjen urgjente t� stabilimenteve filtruese n� tymtar�t industrial� konform standardeve nd�rkomb�ta